Voorstel financiering aanpak microverontreinigingen in ons oppervlaktewater

Medicijnen zijn van veel waarde voor zieke mensen. Maar “what goes in, must come out”. Restproducten van de ingenomen medicijnen verlaten het lichaam via urine en ontlasting en komen zo via het gemeentelijke riool op de rioolwaterzuiverings-installaties (rwzi) van het waterschap terecht. Soms wordt de volle dosering van overgebleven medicijnen ook via toilet of gootsteen gedumpt.
Wij vragen een systeem te onderzoeken voor verwijderingsbijdragen, zodat dit kan bijdragen aan de financiering van hoge investeringen in de zuiveringsinstallaties, volgens de regel ‘de vervuiler betaalt’.

One huidige rwzi’s zijn niet toegerust om medicijnresten af te breken en dus zitten er in het effluent (gezuiverd water) nog resten van de geneeskrachtige of bacteriedodende stof. Samen met andere microverontreinigingen, zoals ‘gewasbeschermingsmiddelen’ en microplastics (haargel, tandpasta, fleece kleding, etc), wordt dit geloosd op het oppervlaktewater. Deze resten zijn ongezond voor de natuur, met name voor waterdieren.

De Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) is in 2000 ingesteld om de Europese waterkwaliteit te bevorderen. Het is echter onbegonnen werk om de resten die al in het oppervlaktewater aanwezig zijn en deels van bovenstrooms via Rijn, Maas en Eems in onze delta komen, te zuiveren. Dus moet het verwijderen van microverontreinigingen eerder in de keten gebeuren.

Ziekenhuizen

Dat zou kunnen door in ieder geval die (genees)middelen die op de Europese prioritaire lijst voorkomen, zoals diclofenac een speciale pijnstiller, hormoonachtige stoffen en schimmeldodende huidcremes receptplichtig te maken. Ook zouden ziekenhuizen en verpleeghuizen hun afvalwater, samen met nog ander ziekenhuisafval ter plekke kunnen zuiveren met een zuiveringsinstallatie die Pharmafilter® wordt genoemd. Deze installatie heeft mede als voordeel dat er minder ziekenhuisinfecties voorkomen.

Gemeentes

De grote bulk van medicijnresten en andere verontreinigingen komt uit de woonwijken via de riolering. In veel gemeenten is het zo dat regenwateropvang nog niet afgekoppeld is van de riolering. Bij hoosbuien stroomt de riolering over, waardoor ongezuiverd afvalwater direct op het oppervlaktewater terechtkomt. Hier heeft de gemeente een taak.

Waterschappen

De waterschappen zien het als hun taak om te kijken of er mogelijkheden zijn om de zuivering te verbeteren met een extra zuiveringstrap. Daarom worden er experimenten gedaan met verschillende soorten zuiveringstrappen. De meest efficiënte en kosteneffectieve trap is echter nog niet gevonden. Wel is duidelijk dat extra zuivering een enorme investeringsinspanning gaat kosten.

De PvdA vindt het oneerlijk als alleen inwoners van het waterschap hier evenveel aan moeten bijdragen, want voor iedereen kost een vervuilingseenheid evenveel. De heffing is niet inkomensafhankelijk gemaakt, zoals bij landelijke belastingen. En er is geen link met het uitgangspunt dat de vervuiler moet betalen.

Daarom denken wij dat er voor de microverontreinigingen een verwijderingsbijdrage zou moeten komen, zoals nu al geldt voor auto’s en elektrische apparaten. De bijdrage kan dan een vast onderdeel van de te verwerven microverontreinigingen worden. Deze komt dan in een speciaal fonds waaruit de investeringen die nodig zijn voor de zuivering worden betaald. Wij willen Europa en de Tweede Kamer oproepen te onderzoeken of dit mogelijk is en waarbij de inning via apotheek en drogist kan gebeuren.

Is dat oneerlijk voor chronisch zieke en oudere mensen? Wij denken van niet. Via de zorgverzekeraar wordt de verwijderingsbijdrage een onlosmakelijk deel van het aanschafbedrag van het medicijn. De zorgpremie wordt deels betaald naar rato van het inkomen. Minder draagkrachtigen worden deels gecompenseerd door een zorgtoeslag. En veel gebruikers van reguliere medicijnen worden niet benadeeld, want er bestaat een medicijnvergoeding en aan de eigen bijdrage is een maximum. Niet-gebruikte medicijnen terugbrengen zou dan beloond kunnen worden door de verwijderingsbijdrage terug te geven. Ziekenhuisapotheken zouden hun bijdrage kunnen gebruiken om te investeren in een eigen Pharmafilter®.

Reinie Kaas
Egbert de Vries